Zarządzanie ryzykiem można zdefiniować jako świadomość, kulturę, procesy i struktury ukierunkowane na zwiększanie wartości firmy poprzez umiejętne i świadome zarządzanie ryzykiem. Wzrost zainteresowania tematem można wyjaśnić zwiększoną ekspozycją na ryzyko i wielością pojawiających się nowych ryzyk oraz wzrastającą wiedzą, że istnieją metody i narzędzia pozwalające zarządzać nimi. Jesteśmy przekonani o tym, że zarządzanie ryzykiem powinno stanowić integralną część dobrej praktyki biznesowej, tak na poziomie strategicznym, jak i operacyjnym każdej firmy.

Istota zarządzania ryzykiem polega na ocenie stopnia niepewności dotyczącej przyszłości, co stanowi podstawę do podjęcia możliwie najlepszej decyzji w danej chwili. W zarządzaniu ryzykiem i w podejmowaniu decyzji mamy każdorazowo do czynienia z tą ogólną kwestią. Korzyści płynące z zarządzania ryzykiem to korzyści w postaci lepszych decyzji, mniejszej ilości niespodzianek, lepszego planowania, lepszych wyników, większej skuteczności oraz lepszych relacji z Interesariuszami.

Nowe realia ryzyka
Czy na świecie jest dziś więcej ryzyka niż dawniej? Wielu twierdzi że tak, wskazując na zmiany klimatyczne, terroryzm, pandemie i niemal niekończącą się listę innych zagrożeń. Ludziom biznesu wystarczy przypomnieć sobie firmę audytorską Andersen – niegdyś wzór w swojej branży, znikła z rynku z ciągu zaledwie kilku miesięcy. Wynalazki takie jak iPod, Napster i Google tworzą lub zmieniają kształt całych branż. Źródło ryzyka coraz częściej tkwi nie w siłach natury, lecz w nowych technologiach i w działaniach człowieka.

Z drugiej strony, w wielu krajach życie pod wieloma względami z pewnością jest mniej obciążone ryzykiem. Na przestrzeni minionego stulecia średnia długość życia wzrosła o dwie trzecie. Jesteśmy w stanie wyleczyć coraz więcej chorób, w miejscach pracy i w otoczeniu jest mniej zagrożeń, możemy też ubezpieczyć się od finansowych skutków wielu rodzajów ryzyka.

Bez względu na to, czy ryzyka jest więcej, czy mniej, samo ryzyko jako takie ulega zmianom. W DNV ukuliśmy termin „nowe realia ryzyka”. Chcemy przez to wykazać, iż:

• Przedsiębiorstwa funkcjonują dziś w coraz bardziej zglobalizowanym, złożonym i wymagającym środowisku ryzyka
• Ogół społeczeństwa stopniowo przyjmuję postawę „zero tolerancji” dla błędów. Wymagania przepisów i ustaw są coraz bardziej rygorystyczne, żądając zwiększonej przejrzystości działalności biznesowej oraz przestrzegania zasad zrównoważonego rozwoju
• Nowe technologie przynoszą korzyście – ale też wiążą się z nowymi rodzajami ryzyka.

Postęp w podejściu do zarządzania ryzykiem i nowe narzędzia
Na przestrzeni kilku ostatnich dekad w zarządzaniu ryzykiem dokonał się znaczący postęp. W dziedzinie finansów do nowych narzędzi zaliczyć można dobór i optymalizacje portfela (Markowitz), wycenę opcji (Black & Scholes), rozszerzoną następnie o opcje rzeczowe oraz wartość zagrożoną. Wreszcie, pojawiły się nowe rynki umożliwiające przenoszenie ryzyka.

Wprowadzenie wielu z tych koncepcji byłoby niemożliwe bez zwiększenia mocy obliczeniowych, a zwłaszcza - pojemności umożliwiających uporanie się z olbrzymimi ilościami danych i szeregami czasowymi.

Trzeci obszar, w którym głębiej weszliśmy w zagadnienia dotyczące zarządzania ryzykiem to „umysł decydenta”. Kiedy podejmowanie decyzji w organizacjach po raz pierwszy potraktowano jako zagadnienie teorii zarządzania, poszukiwano decyzji optymalnych. Okazały się one trudne do uzyskania, a dominującym paradygmatem stała się koncepcja „ograniczonej racjonalności” Herberta Simonsa, tj. podejmowanie „wystarczająco dobrych” decyzji w ramach ograniczeń czasowych, złożoności i ograniczonych zdolności obliczeniowych. Nieco później Kahneman i Tversky dowiedli, że racjonalna decyzja w rozumieniu nauki ekonomii nie opisuje tego, jak ludzie podejmują decyzje w warunkach niepewności. Ich teoria perspektywy zidentyfikowała czynniki, które mogą doprowadzić nas do podjęcia decyzji sprzecznej z naszym interesem ekonomicznym nawet wtedy, gdy posiadamy odpowiednią wiedzę.

Lepsze decyzje nie zawsze przynoszą lepsze wyniki
Wprawdzie lepsze zarządzanie ryzykiem przyczyni się do podejmowania lepszych decyzji, te jednak nie zawsze przekładają się na lepsze wyniki. Termin „zarządzanie ryzykiem” może nasuwać wniosek, że – przy wystarczająco umiejętnej analizie – można uzyskać wystarczająco pełny obraz tego, co nastąpi w przyszłości. Jest to wniosek niesłuszny i wręcz błędny. Proszę przypomnieć sobie wszelkie próby przewidywania cen ropy naftowej i nieruchomości, płynności finansowej – czy tego, kto zostanie zwycięzcą mistrzostw świata w piłce nożnej. Zważywszy ograniczenia zarządzania ryzykiem, należy rozwijać możliwości reagowania na ryzyko.